Home  -> Nieuws Leeg plaatje
Verslag van een groepsgesprek van kerkgangers
  Het werk van de geestelijk verzorger bij Justitie bestaat, qua tijdsbestek, voornamelijk uit het voeren van gesprekken met gedetineerden. Ook zijn er groepsgesprekken waarvoor men zich in Alphen aan den Rijn kan opgeven na de kerkdienst op zondag.

De afgelopen week was er weer een intrigerende bijeenkomst op de arrestantenafdeling. Centraal staat (bij mij) altijd een bijbeltekst, meestal van de komende zondag. Reacties van gedetineerden op zo’n tekst zijn vaak verrassend en leerzaam voor elke voorganger die geacht wordt er hermeneutisch mee aan de slag te gaan door aan te sluiten bij de belevingswereld van zijn gehoor.

De tekst deze week (uit het Evangelie van Johannes) waarin Jezus aan het woord is, luidt als volgt.

Heilige Vader, bewaar hen door uw naam, de naam die u ook aan mij gegeven hebt, zodat zij één zijn zoals wij één zijn. Zolang ik bij hen was heb ik hen door uw naam, die u mij gegeven hebt, bewaard en over hen gewaakt: geen van hen is verloren gegaan behalve hij die verloren moest gaan, opdat de Schrift in vervulling ging. Nu kom ik naar u toe, en ik zeg dit terwijl ik nog in de wereld ben, opdat zij vervuld worden van mijn vreugde. Ik heb hun uw woord gegeven. De wereld haat hen, omdat ze niet bij de wereld horen, zoals ook ik niet bij de wereld hoor. Ik vraag niet of u hen uit de wereld weg wilt nemen, maar of u hen wilt beschermen tegen de duivel. Ze horen niet bij de wereld, zoals ik niet bij de wereld hoor. Heilig hen dan door de waarheid. Uw woord is de waarheid. Ik zend hen naar de wereld, zoals u mij naar de wereld hebt gezonden. Ik heb mij geheiligd omwille van hen, zo zullen ook zij door de waarheid geheiligd zijn.

Wat waren de reacties van mensen die vast in de bajes zitten op deze, nogal filosofische, tekst van Johannes?

In het algemeen valt op dat direct de relatie wordt gelegd met wat existentieel voor gedetineerden van belang is. Zonder dat ik zelf het verband zie met de tekst (die over de Hemelvaart gaat) wordt van de tien deelnemers vijf keer genoemd het belang van kontakt met de eigen kinderen. Het verband met de tekst, als ik er naar vraag, wordt als volgt gelegd: je bent één met je kinderen, ze geven je vreugde, en ze hebben bescherming nodig. Er was slechts één broeder in de groep, van een zogenaamde ‘vrijgemaakte’ gemeente en die dus aardig was geschoold in bijbelkennis, die reageerde zoals het hem theologisch betaamt: Jezus is voor onze zonden gestorven en ging daarna terug naar de hemel. Maar dat klonk dan wel eerder als een uit het hoofd geleerd lesje.

Als ik de focus in het gesprek verleg naar Jezus en God, en naar wat men in de tekst lastig vindt en welk element mooi, blijkt geen enkele gedetineerde  moeite te hebben met de idee van een heilsgeschiedenis zoals dat bijbels wordt verteld, bijvoorbeeld dat Jezus naar de hemel is ‘opgestegen’. Wel wordt het kontrast wereld : God een paar keer genoemd. De wereld is slecht, God is goed. Koren op de molen van de vrijgemaakte broeder.

Gedetineerden houden, blijkbaar,ook van eenvoudige gedachtenschema’s, althans te oordelen naar de reacties: de wereld is slecht, mijn kinderen zijn mij heilig, ‘aan kinderen komen’ is het ergste vergrijp, homosexualiteit is verwerpelijk, stelen van de rijken is beter dan van een arm vrouwtje e.d.
Deze simplificatie wordt soms in de bijbelse tekst ingelezen.

Ik zie het als mijn taak te proberen uit de reacties van de gedetineerden enige nuance aan te brengen. Ik stel dan vragen als, in dit geval: is de wereld dan zo slecht?, en God goed? Hij heeft toch ook behoorlijk huis gehouden in het Oude Testament met behulp van geweld? Zijn wij mensen niet eerder een mengsel van goed en slecht? Is er verschil tussen slecht en crimineel zijn?
De vrijgemaakte broeder wijst erop dat hij moeite had met de laatste kerkdienst die hij bijwoonde waarin het telkens ging om de Liefde van God. Hij miste de kwade kant, de zonde. Direct na deze opmerking ontboezemt hij in de nu goedluisterende groep waarom hij nu zelf (weer) vast zit en dat hij een zwak punt heeft waardoor hij steeds weer ‘valt’, en dat hij daar mee worstelt. Anderen herkennen een dergelijke innerlijk strijd naar wat goed is maar wat tegelijkertijd steeds weer aan de horizon lijkt te verdwijnen omdat het kwaad sterker is dan de mens. Juist de ‘vrijgemaakte’ broeder blijkt helemaal niet vrij te zijn van het toevoegen van kwaad in de wereld. Zo lastig is het: er is geen goedkope vliegreis, een easy jet, naar de hemel. Het gaat met vallen en opstaan.
De tijd is voorbij: ik sluit af met gebed, bid voor vergeving van wat er steeds weer verkeerd loopt in ons leven en voor begrip voor andersdenkenden, voor diegenen ook die afhankelijk van ons zijn en waarvoor wij ons verantwoordelijk voelen, onze kinderen en (van twee van de groep) kleinkinderen, om Gods zegen.

Op deze wijze ontvang je als voorganger waardevolle aanwijzingen in het groepsgesprek hoe je in de kerkdienst de tekst kunt gebruiken door gedetineerden een herkenbaar beeld voor te houden door hun opmerkingen in de overweging te verwerken, van waaruit de bijbelse oproep het goede te kiezen of daarvoor te bidden een kans krijgt. Het persoonlijke kontakt in (groeps)gesprek, dat men je persoonlijk kent als voorganger in het gesprek, blijft daarmee de beste voorwaarde tot het slagen van een kerkdienst.

door Ton Bersee, Justitiepastor,  mei 2018

terug

Dinsdag 17 juli 2018  


Zoeken


Lijn










© 2011 - Dienst Geestelijke Verzorging (Dienst Justitiële Inrichtingen, Ministerie van Veiligheid en Justitie)
      Disclaimer